یکی از خانه‌های تاریخی و زیبای شهر مشهد که اتفاقا نزدیک به حرم هم هست، خانه تاریخی داروغه است. این جاذبه گردشگری را می‌توانید در برنامه سفر به مشهدتان بگذارید و از عکاسی در فضای آنجا استفاده کنید.
معرفی
- جاذبه‌ای تاریخی در شهر مشهد است.
- معماری این بنا از نمونه‌ای مدل های معماری روسی است.
- این خانه قدیمی برنده جایزه حفظ و نگهداری بناهای تاریخی توسط یونسکو در سال ۲۰۱۶ میلادی شده است.
آشنایی با خانه تاریخی داروغه
کوچه‌های اطراف حرم مطهر رضوی معمولا ساختی قدیمی دارند که می‌توانید بافت قدیمی شهر مشهد را در آن ببینید. خانه تاریخی داروغه یکی از بناهای قدیمی شهر مشهد است که از دوران قاجار هنوز پابرجاست. معماری این خانه از مدل معماری روسی الگوبرداری شده و به همین دلیل از دیگر خانه‌های تاریخی متمایز می‌شود. این بنا ۶۱۰ مترمربع مساحت دارد و یکی از آثار ثبت شده ملی ایران به شمار می‌رود که ارزش بالایی دارد.
شما می‌توانید عکس‌های زیبایی در این خانه قدیمی بگیرید!
در کوچه‌ای که به خانه داروغه ختم می‌شود دو خانه قدیمی دیگر نیز یافت می‌شود که گفته شده است آن دو نیز مجموعه‌ای از خانه داروغه بوند و به یکدیگر راه داشتند. جالب است بدانید اولین جایی که در شهر مشهد حمام خصوصی در منزل ساخته شد، خانه داروغه بود. همچنین نانوایی و سرداب نیز در آنجا وجود داشت.
معماری خانه تاریخی داروغه
همانطور که گفتیم معماری این خانه از مدل روسی الگوبرداری شده که در این قسمت به جزئیات آن خواهیم پرداخت:
یک- تزئینات خانه داروغه:
در ساخت این بنا از آجرهای قالبی در اندازه‌ها و شکل‌های مختلف، تزئینات چوبی زیر سقف‌ها، کاشی‌های رنگین و تندیس‌های گچی استفاده شده که حاکی از تاثیر هنر و معماری روسی است. همچنین طراحی تراس با پله‌های دو طرفه نیز معماری شرقی را نمایان می‌کند. در این مجموعه تندیس‌های تراشیده شده زیبایی از سر حیوانات، فرشته و … را خواهید دید که برای نمای خانه استفاده شده است.
دو- استفاده از معماری سه طرف ساخت:
برای ورود به خانه تاریخی داروغه باید از ضلع جنوبی آن وارد شوید. در حیاط آن یک حوض زیبا و باغچه‌هایی کوچک وجود دارد که فضایی مملو از آرامش دارد. این خانه ۷۵ سانتی متر گود تر از سطح زمین است و نسبت به زمین‌های اطراف پایین‌تر می‌رود. زیربنای این خانه نیز چیزی حدود ۱۱۰۰ مترمربع است. معماری سه طرف ساخت به این معناست که در سه ضلع جنوبی، شمالی و شرقی حیاط، ساختمانی دو طبقه وجود دارد که دو ضلع آن نشیمن و یک ضلع دیگر غلام‌رو است.
سه- بخش‌های تابستان نشین و زمستان نشین:
همانطور که گفته شد معماری این بنا، آن هم در دوران قاجاریه بسیار شگفت‌انگیز است. به گونه‌ای که در دو بخش حیاط هم قسمت تابستان نشین و هم زمستان نشین وجود دارد (اما در دیگر خانه‌ها، قسمتی از حیاط زمستان نشین و قسمتی تابستان نشین است).
نکته جالب دیگر آن است که در زیر بخش زمستان نشین آشپزخانه و وسایل گرماده تعبیه شده. بخاری‌های دیواری، پنجره‌های دوجداره و اولین شومینه مشهد نیز از دیگر دانستنی‌های جالب این خانه است.
بخش تابستان نیشین سبکی کاملا سنتی دارد و اتاق‌هایی بادگیر و حوض آب در آن قسمت‌ها وجود دارد.
به طور کلی می‌توان گفت در معماری این مکان به استفاده از نیروی‌های طبیعی باد، آفتاب، آب و … توجه شده است و بدین طریق در هزینه‌ها صرف جویی شده است.
چهار- ایوان‌ها:
ایوان این خانه تزئینات زیبایی دارد که در بخش غربی خانه تعبیه شده است. این ایوان ستون‌هایی دارد که با کاشی‌های بیضی شکل و هشت ضلعی بالا می‌رود و روی آنها عبارت «بسم الله الرحمن الرحیم» و «محمد (ص) شمع جمع آفرینش» نگارش شده است.
در قسمت شمالی نیز ایوانی با چهار ستون به چشم می‌خورد که به صورت متقارنی کاشی کاری شده‌اند و از جلوی ایوان تا کف حیاط ادامه دارند. دو طرف ایوان راه پله مورب دارد که نرده‌های آن از جنس فلزی ظریف است.
پنجم- شومینه:
در قسمت شرقی خانه، اتاقی با شومینه گچبری دیده می‌شود که اولین شومینه ساخته شده در شهر مشهد محسوب می‌شود.
چه کسی این خانه را ساخت؟
یوسف خان هراتی، فردی بود که دستور ساخت خانه داروغه را داد که آخرین داروغه مشهد و اولین رئیس نظمیه بعد از مشروطه بود. وی برای این خانه را برای استفاده شخصی ساخت و تا ۳۰ سال کاربرد مسکونی داشت. سپس در سال ۱۳۶۶، ورثه آن را به یکی از هئیت‌های روستای شهیدیه یزد، واقع در شهرستان میبد، فروختند و یزدی‌ها از آن برای برگزاری هئیت‌های مذهبی استفاده می‌کردند و نام آن را حسینیه شورک گذاشتند. پس از چند سال خانه رو به ویرانی کرد و دست به فراموشی سپرده شد تا قرار شد آن را مرمت کنند.
طرح مرمت خانه تاریخی داروغه
طرح بهسازی و نوسازی در شهر مشهد، در سال ۷۹ تصویب شد و پی آن تحولاتی به وجود آورد. خانه تاریخی داروغه نیز در محدوده این طرح قرار داشت و اکثر خانه‌هایی که در این محدوده بودند توسط شهرداری خریداری شدند و به جای آن بناهای قدیمی، ساختمانهای تجاری ۱۰ طبقه یا بیشتر ساخته شدند. این محدوده ۳۶۶ هتکار بود که تنها ۳ هکتار آن دست نخورده باقی ماند و خانه داروغه نیز جزء این ۳ هتکار بود.
بعد از آن گروه معماری خواستند این بنای تاریخی مرمت شود تا اصالت هویت فرهنگی شهر مشهد و منطقه حفظ شود. از این رو مدیر شرکت مسکن سازان ثامن این بنا را خرید و عملیات مرمت آن را ترتیب داد تا از تخریب عنصر بصری و تاریخی منطقه جلوگیری کند و هنر معماری به مردم نمایش داده شود.
از آنجایی که این خانه تاریخی، نمایشی از زندگی گذشتگان محسوب می‌شد، در عملیات مرمت تلاش شد تا اصالت بنا به طور کامل حفظ شود و دقت زیادی در بهسازی آن به کار گرفته شود.
در این بین، گروه معماری بن که در سال ۱۳۸۷ در زمینه مستندنگاری خانه‌های درحال تخریب فعالیت می‌کردند، در سال ۱۳۹۰ پیشنهاد دادند تا این خانه تاریخی را از شرکت مسکن سازان ثامن خریداری کنند و در همان سال این ملک به گروه معماری بن واگذار شد. در زمستان ۱۳۹۳ نیز این ملک با فضاهای اداری و موزه، پذیرای زائرین و مسافران شد.
خانه تاریخی داروغه یکی از زیباترین و بزرگترین خانه‌های مرمت شده در شهد مرکز محسوب می‌شود و متخصصان زیادی برای حفظ این بنای تاریخی تلاش کردند. گفته شده مرمت این بنا حدود یک میلیارد تومان هزینه در بر داشته است.
خانه داروغه، افتخار ایران و ایرانی
در سال ۲۰۱۶، طرح حفظ و نگهداری میراث فرهنگی توسط یونسکو برگزار شد که ۶ کشور استرالیا، هند، ژاپن، چین، ایران و پاکستان در این طرح شرکت کردند و از این میان، خانه داروغه شهر مشهد، برنده جایزه حفظ و نگهداری میراث فرهنگی آسیا-اقیانوسیه توسط یونسکو شد.
هدف از این جایزه تقویت و تشویق تلاش بخش‌های خصوصی و انجمن‌های محلی برای حفظ آثار فرهنگ و میراث ملی است. این جایزه‌ها در ۴ سطح تعالی، تمایز، افتخار و دیپلم قدردانی هستند. از آن پس در سال‌های اخیر، در پی حفظ و نگهداری از این آثار تلاش شد و ۱۹۶ پروژه از بین ۶۳۸ پروژه معرفی شده، جایزه دریافت کردند.
امکانات خانه تاریخی داروغه
عکاس‌خانه سنتی
قهوه‌خانه
سرویس بهداشتی
چطور به خانه تاریخی داروغه برویم؟
این خانه در خیابان نواب صفوی ،راسته حوض مسگران، کوچه داروغه است.
از آنجایی که این بنا بسیار نزدیک حرم است، شما می‌توانید بعد از زیارت، پیاده به طرف آن بروید یا از تاکسی‌های اطراف حرم استفاده کنید.
زمان بازدید:
۸ صبح تا ۲ ظهر
۴ عصر تا ۷ شب
